۱ اکتبر ۲۰۲۵ - یک مطالعه ی جدید از محققان مرکز پزشکی نورث وسترن نشان داده است که یک دسته از داروهای دیابت ممکن است از کلیه ها محافظت کنند- نه فقط از طریق کاهش قند خون، بلکه با ایجاد تغییرات مولکولی که التهاب را کاهش می دهد. این یافته ها در ژورنال تحقیقات بالینی(The Journal of Clinical Investigation) منتشر شده اند.
بیماری کلیوی دیابتی، یکی از علل اصلی بیماری مزمن کلیه و نارسایی کلیه در مراحل انتهایی در سراسر جهان است. دسته ای نسبتاً جدید از داروها به نام مهارکننده های ناقل مشترک سدیم–گلوکز نوع ۲(SGLT2 inhibitors)، که در ابتدا برای بهبود کنترل قند خون طراحی شده بودند، در کارآزمایی های بالینی پیشین فواید قابل توجهی را نشان داده اند. دکتر هیروشی ماکاوا، نویسنده ی اول این مقاله و پژوهشگر مهمان در آزمایشگاه دکتر سوزان کوگین، رئیس بخش پزشکی و استاد کرسی Irving S. Cutter، این موضوع را مطرح کرد.
دکتر ماکاوا گفت: «ما از قبل می دانستیم که مهارکننده های SGLT2 روند آسیب کلیوی را در افراد مبتلا به دیابت و بیماری های کلیوی کُند می کنند، اما کسی واقعاً نمی دانست چرا مهار یک ناقل واحد در کلیه چنین اثر محافظتی بزرگی دارد».
در این مطالعه، پژوهشگران موش هایی را که با رژیم غذایی پرچرب تغذیه می شدند، مورد بررسی قرار دادند. آن ها دریافتند که موش هایی که فاقد عملکرد SGLT2 بودند، سطح بالاتری از یک مولکول کلیدی به نام اس- ادنوزیل متیونین (SAM) در کلیه های خود داشتند. این افزایش SAM با بهبود عملکرد کلیه و کاهش فعالیت ژن های مرتبط با مسیر التهابی NF-κB، که عامل شناخته شده ای در آسیب کلیوی است، همراه بود.
سپس دانشمندان ساختار سلولی و ژنتیکی بافت کلیه را بررسی کرده و دریافتند که سلول های لوله ای پروگزیمال آسیب دیده- که در بیماری کلیوی دیابتی شایع هستند- بیان کمتری از آنزیم MAT2A دارند، آنزیمی که مسئول تولید SAM است. هنگامی که پژوهشگران MAT2A را در موش های فاقدSGLT2 مهار کردند، اثر محافظتی کلیه از بین رفت و نقش حیاتی SAM تأیید شد.
دکتر ماکاوا توضیح داد: «این مولکول مانند یک کلید عمل می کند و با تغییر نحوه ی خوانش ژن ها از طریق فرایندی به نام اصلاح اپی ژنتیک، التهاب را کاهش می دهد. فواید مهار SGLT2 فقط مربوط به کنترل قند نیست، بلکه درباره ی بازتنظیم متابولیسم برای مهار التهاب نیز هست».
تحلیل های بیشتر که با همکاری نویسندگان دیگر این مطالعه، دکتر یوکی آئوی (استادیار پزشکی و بیوشیمی و ژنتیک مولکولی) و دکتر علی شیلاتی فرد(استاد کرسی Robert Francis Furchgott و رئیس بخش بیوشیمی و ژنتیک مولکولی)انجام شد، نشان داد که حضور SAM باعث افزایش تری متیلاسیون هیستونH3K27 در ژن های التهابی می شود.
این تغییر اپی ژنتیکی که به عنوان سرکوب کننده ی بیان ژن شناخته می شود، به نظر می رسد یک مکانیزم کلیدی باشد که از طریق آن با مهار SGLT2 کلیه ها را در برابر استرس متابولیکی محافظت می کند. دکتر ماکاوا افزود: با مهار بازجذب گلوکز در کلیه ها، مهارکننده های SGLT2 ممکن است سطحSAM را افزایش دهند که به نوبه ی خود فعالیت ژن های التهابی را سرکوب می کند. این کشف می تواند راه را برای درمان های هدفمندتر جهت کُند کردن پیشرفت بیماری کلیوی در افراد دیابتی هموار کند.
دکتر ماکاوا خاطرنشان کرد: «این پژوهش فصل جدیدی در تحقیقات کلیوی باز می کند. یافته های ما نشان می دهد که مهار SGLT2 متابولیسم و فعالیت ژنی کلیه را بازتنظیم می کند و راهی نو برای دفاع درونی کلیه ها را آشکار می سازد. این موضوع چشم انداز درمان های نوآورانه ای را مطرح می کند که ما را به ادامه ی تحقیقات ترغیب می کند».
او در پایان با اشاره به تلاش گروهی افزود: «این مطالعه نمونه ای عالی از فرهنگ همکاری در نورث وسترن است- همکاری دکتر علی شیلاتی فرد و یوکی آئوی (بخش بیوشیمی)، ناو چاندل و تیمش (متابولیسم و ژنتیک مولکولی)، و جو باس و تیمش (دیابت و متابولیسم)- برای پیشبرد این پژوهش حیاتی بود».
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2025-10-diabetes-drug-kidney-inflammation.html